გადასცემს თუ არა სუროგატი დედა ბავშვს თავის დნმ-ს?

სუროგაცია უშვილობის დაძლევის ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდია. თუმცა, ეს მეთოდი ბევრ კითხვას ბადებს, განსაკუთრებით ბავშვის დნმ-ში სუროგატი დედის გენეტიკურ წვლილთან დაკავშირებით. რა გადადის ზუსტად სუროგატისგან ბავშვზე და რატომ არის საჭირო დნმ-ის ტესტირება სუროგაციის შეთანხმებებში? მოდით, დეტალურად განვიხილოთ ეს კითხვები, გენეტიკისა და ბიოლოგიის ფუნდამენტური პრინციპების ჩათვლით.

რა არის სუროგაცია?

სუროგაცია არის დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიის (დრტ) მეთოდი, რომლის დროსაც ქალი (სუროგატი დედა) ნებაყოფლობით თანხმდება სხვა პირისთვის ან წყვილისთვის ბავშვის მუცლით ტარებასა და გაჩენაზე. ჩასახვა ხდება ლაბორატორიაში ინ ვიტრო განაყოფიერების (IVF) მეშვეობით. რამდენიმე დღის შემდეგ, ემბრიონი გადაიტანება საშვილოსნოს ღრუში იმპლანტაციისა და ორსულობისთვის. უშვილო წყვილები და მარტოხელა ქალები მიმართავენ სუროგაციას, როდესაც ბიოლოგიური დედისთვის ბავშვის ტარება სამედიცინო თვალსაზრისით შეუძლებელია — მაგალითად, ჰისტერექტომიის ან სხვა მდგომარეობების გამო, რომლებიც ორსულობის უკუჩვენებაა. სუროგაცია შეიძლება იყოს ტრადიციული ან გესტაციური. ძირითადი განსხვავება იმაში მდგომარეობს, თუ ვისი კვერცხუჯრედი ნაყოფიერდება, რაც განსაზღვრავს ბავშვის გენეტიკურ მემკვიდრეობას:

• ტრადიციული: სუროგატის კვერცხუჯრედი ნაყოფიერდება მამის (ან დონორის) სპერმით. ამ შემთხვევაში სუროგატი არის კვერცხუჯრედის დონორი და ბავშვის გენეტიკური მშობელი. ეს მიდგომა უკიდურესად იშვიათია და აკრძალულია რამდენიმე ქვეყანაში.

• გესტაციური: გამოიყენება ბიოლოგიური დედის კვერცხუჯრედი და ბიოლოგიური მამის (ან დონორის) სპერმა. ემბრიონის გენეტიკური მასალა მთლიანად მემკვიდრეობით მიიღება ბიოლოგიური მშობლებისგან; სუროგატი მხოლოდ უზრუნველყოფს ოპტიმალურ გარემოს ნაყოფის განვითარებისთვის და არ აქვს გენეტიკური კავშირი ბავშვთან.

ვინაიდან გესტაციური ტიპი ყველაზე გავრცელებულია, მთავარი კითხვაა, როგორ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სუროგატმა ბავშვის გენომზე.

გენეტიკის საფუძვლები: საიდან მოდის გენები?

თითოეული ადამიანი იღებს თავისი გენეტიკური ინფორმაციის ნახევარს დედისგან და ნახევარს მამისგან. ეს პროცესი იწყება ორი გამეტის: სპერმატოზოიდისა და კვერცხუჯრედის შეერთებით. ამ უჯრედების გენეტიკური მასალა — დნმ — ქმნის ქრომოსომების უნიკალურ ახალ კომპლექტს, რომელიც განსაზღვრავს ფიზიკურ ნიშან-თვისებებს (თვალის ფერი, სიმაღლე), ფიზიოლოგიურ მახასიათებლებს (დაავადებებისადმი მიდრეკილება) და გარკვეულ ქცევით მახასიათებლებსაც კი. ეს დნმ, რომელიც კოდირებულია უჯრედის ბირთვში, უცვლელი რჩება განაყოფიერების მომენტიდან მთელი სიცოცხლის განმავლობაში. ამრიგად, გენეტიკური ინფორმაცია ყალიბდება ჩასახვისას და განისაზღვრება ექსკლუზიურად ბიოლოგიური მშობლების დნმ-ით.

ეპიგენეტიკა: გარემოს როლი

გესტაციური სუროგაციის დროს ბავშვი არ იღებს გენებს სუროგატისგან. თუმცა, ორსულობის პერიოდს შეუძლია გავლენა მოახდინოს განვითარებაზე ეპიგენეტიკის საშუალებით. ეპიგენეტიკა არის გენების ექსპრესიის ცვლილებების შესწავლა — როგორ ხდება გენების „ჩართვა“ ან „გამორთვა“ — თავად დნმ-ის თანმიმდევრობის შეცვლის გარეშე. ეს ცვლილებები შეიძლება გამოწვეული იყოს:

• კვებით;

• ემოციური მდგომარეობით და სტრესის დონით;

• მედიკამენტებით ან ჩვევებით;

• გარემო პირობებით.

სუროგატი უზრუნველყოფს ნაყოფს განვითარებისთვის აუცილებელი საკვები ნივთიერებებით, ჟანგბადით და ჰორმონებით. ამ ნივთიერებებს შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ ეპიგენეტიკურ მექანიზმებზე, როგორიცაა დნმ-ის მეთილირება ან ჰისტონების მოდიფიკაცია. ასეთმა რეგულაციამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს ორგანოების განვითარებაზე, დაავადებებისადმი მიდრეკილებაზე და მომავალ ქცევაზე. მაგალითად, საკვები ნივთიერებების ნაკლებობამ შეიძლება შეცვალოს მეტაბოლიზმის გენები, რაც ზრდის სიმსუქნის რისკს, ხოლო მაღალმა სტრესმა შეიძლება გაააქტიუროს შფოთვასთან დაკავშირებული გენები. მნიშვნელოვანია, რომ ეპიგენეტიკური მოდიფიკაციები მხოლოდ არეგულირებს არსებული გენების მუშაობას; ისინი არ ცვლიან თავად დნმ-ს.

მიტოქონდრიული დნმ

მიტოქონდრიები არის უჯრედის ორგანელები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ენერგიის გამომუშავებაზე. ისინი შეიცავენ მცირე რაოდენობით დნმ-ს, რომელიც მემკვიდრეობით მიიღება ექსკლუზიურად დედის კვერცხუჯრედიდან. ვინაიდან გესტაციური სუროგატი არ აწვდის კვერცხუჯრედს, ის არ გადასცემს თავის მიტოქონდრიულ დნმ-ს ბავშვს.

დნმ-ის ტესტირება სუროგაციაში

დნმ-ის ტესტები აუცილებელია ბავშვსა და განზრახულ მშობლებს შორის ბიოლოგიური ნათესაობის დასადგენად, ასევე პოტენციური გენეტიკური ანომალიების გამოსავლენად (მაგ., დაუნის სინდრომი, ედვარდსის სინდრომი). ზოგიერთ იურისდიქციაში დნმ-ის ანალიზი სავალდებულო მოთხოვნაა მშობლის უფლებების დასადგენად. მაგალითად, რუსეთში (მთავრობის დადგენილება № 882-ის მიხედვით) ან აშშ-ის ზოგიერთ შტატში (მოქალაქეობის მიღების მიზნით საერთაშორისო სუროგაციის გამოყენებისას). როგორც წესი, ტესტი ტარდება დაბადებისთანავე ბავშვისა და განზრახული მშობლების ბიოლოგიური ნიმუშების (ჩვეულებრივ, ნაცხი პირის ღრუდან ან სისხლი) გამოყენებით.

დასკვნა

გენეტიკური ინფორმაცია ყალიბდება მხოლოდ ბიოლოგიური მშობლების ან დონორების დნმ-ისგან. გესტაციური სუროგაციის დროს ბავშვი არ იღებს სუროგატის დნმ-ს, თუმცა ეპიგენეტიკური გავლენა შესაძლებელია. რისკების შესამცირებლად სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სუროგატის ფრთხილად შერჩევა და მისთვის ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურებისა და ფსიქოლოგიური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა. თუ თქვენ ეძებთ სუროგატ დედას ან განზრახულ მშობლებს, დაუკავშირდით FetusPlus-ს. ჩვენ გთავაზობთ მომსახურების სრულ სპექტრს, რაც უზრუნველყოფს კომფორტს, კონფიდენციალურობას და ზრუნვას ყველა ეტაპზე. თქვენი ბედნიერება ჩვენი მთავარი მიზანია.